BLOG | Artykuły o zdrowiu, inspiracje i recenzje

Ashwagandha, znana również jako Withania somnifera, to roślina o długiej historii stosowania w tradycyjnej medycynie ajurwedyjskiej. Określana mianem „indyjskiego żeń-szenia”, "witanią ospałą" lub „zimowej wiśni”, zdobyła uznanie dzięki swoim adaptogennym właściwościom. W sprzedaży dostępne są suplementy zawierające ekstrakt z korzenia ashwagandhy.

Czym jest Ashwagandha?

Ashwagandha to roślina z rodziny psiankowatych, naturalnie występująca w Indiach, na Bliskim Wschodzie, w Afryce oraz w niektórych rejonach Europy. Jej korzeń i liście są wykorzystywane w medycynie naturalnej ze względu na bogaty skład bioaktywny – przede wszystkim związki z grupy withanolidów, które odpowiadają za liczne właściwości lecznicze. To substancja zaliczana do adaptogenów. Dzięki zdolności do modulowania reakcji organizmu na stres, ashwagandha uznawana jest za adaptogen, który wspiera równowagę hormonalną i poprawia ogólne samopoczucia. Korzeń ashwagandhy charakteryzuje się intensywnym zapachem i bogactwem cennych substancji - stanowi przede wszystkim źródło witanolidów, alkaloidów i witaferyny A. Odpowiednia dla wegetarian i wegan.

Na co pomaga Ashwagandha?

Badania oraz tradycyjne zastosowanie wskazują, że ashwagandha może przynosić korzyści w następujących obszarach:

• Redukcja stresu i lęku - dzięki właściwościom adaptogennym, pomaga obniżać poziom kortyzolu, tzw. hormonu stresu, co przekłada się na poprawę nastroju i relaksację.
• Poprawa jakości snu -  może wspierać zdolność do szybszego zasypiania oraz głębszego snu, co jest szczególnie pomocne u osób cierpiących na bezsenność.
• Wsparcie funkcji poznawczych - wstępne badania sugerują, że suplementacja może korzystnie wpływać na pamięć, koncentrację oraz ogólną sprawność umysłową.
• Poprawa wydolności fizycznej - niektóre badania wykazały, że ashwagandha wspiera wzrost siły mięśniowej, poprawia wytrzymałość oraz pomaga w regeneracji po wysiłku.
• Wspieranie płodności u mężczyz - korzystny wpływ na jakość nasienia, motorykę plemników oraz wzrost poziomu testosteronu był obserwowany w kilku badaniach klinicznych.

Zalecane stosowanie Ashwagandhy

W literaturze naukowej stosowane dawki ekstraktu z ashwagandhy wahają się zwykle od 300 do 600 mg dziennie, często podawane w dwóch dawkach – rano i wieczorem. Spożywać w trakcie posiłku, popijać dużą ilością wody. W badaniach efekty terapeutyczne zauważano już po 4–8 tygodniach suplementacji.

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Mimo wielu korzystnych właściwości, ashwagandha nie jest odpowiednia dla każdego. Należy zachować szczególną ostrożność w następujących przypadkach:

• Kobiety w ciąży i karmiące piersią - ze względu na brak wystarczających badań potwierdzających bezpieczeństwo, suplementacja ashwagandhą w tym okresie jest niewskazana.
• Osoby z chorobami autoimmunologicznymi - może stymulować układ odpornościowy, co u osób z autoimmunizacją może prowadzić do nasilenia objawów.
• Osoby z zaburzeniami tarczycy - roślina może wpływać na poziomy hormonów tarczycy, dlatego osoby z nadczynnością lub niedoczynnością tarczycy powinny skonsultować suplementację z lekarzem.
• Choroby hormonozależne: Ze względu na potencjalne podwyższenie poziomu testosteronu, osoby z rakiem prostaty lub innymi nowotworami hormonozależnymi powinny jej unikać.
• Interakcje z lekami: Ashwagandha może wchodzić w interakcje z lekami obniżającymi ciśnienie, cukrzycą, immunosupresyjnymi, a także środkami uspokajającymi, dlatego zawsze warto skonsulować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji.

Najnowsze badania

W ostatnich latach przeprowadzono szereg badań klinicznych oraz eksperymentów laboratoryjnych, które potwierdzają korzystny wpływ ashwagandhy na organizm. Kluczowe wyniki obejmują:

• Obniżenie poziomu kortyzolu i redukcję stresu: Wielu uczestników badań zauważyło obniżenie poziomu kortyzolu, co przekłada się na zmniejszenie odczuwanego stresu i poprawę nastroju.
• Poprawa jakości snu: Badania sugerują, że suplementacja może przyczynić się do lepszego snu, zarówno pod względem szybkości zasypiania, jak i głębokości snu
• Wzrost siły mięśniowej i wytrzymałości: Kilka badań potwierdziło, że ashwagandha może zwiększać masę mięśniową oraz poprawiać wyniki sportowe u osób regularnie ćwiczących.
• Wspieranie funkcji poznawczych: Wstępne wyniki badań wskazują na pozytywny wpływ na pamięć i koncentrację, choć potrzebne są dalsze, bardziej rozbudowane badania.
• Bezpieczeństwo stosowania: Większość badań potwierdza, że ashwagandha jest dobrze tolerowana przy krótkoterminowym stosowaniu, choć ostrzeżenia o potencjalnych przypadkach uszkodzeń wątroby pojawiły się w niektórych raportach.

Od 2023 roku Dania wprowadziła całkowity zakaz stosowania ashwagandhy na podstawie raportu raport Duńskiego Uniwersytetu Technicznego. Jednakże Europejska Agencja Leków oraz FDA nie podjęły podobnych kroków jak Dania.  Tym samym w innych krajach europejskich i na świecie ashwagandha jest dostępna, ale często podlega określonym ograniczeniom dotyczącym dawkowania, formy preparatu czy grup docelowych. W Polsce organ doradczy sanepidu zalecił optymalną dawkę, która wynosi 3 g na dobę.

Podsumowanie

Ashwagandha to adaptogen o wieloaspektowym działaniu, który od tysięcy lat stosowany jest w medycynie ajurwedyjskiej. Pomaga organizmowi radzić sobie ze stresem oraz wspiera ogólne funkcjonowanie ciała, wspomaga jakości snu, wsparcie funkcji poznawczych oraz płodności u mężczyzn. Zalecane dawki oscylują wokół 300–600 mg dziennie, przy czym większość badań potwierdza bezpieczeństwo stosowania przez okres do 3 miesięcy. Jednakże, osoby w ciąży, karmiące, cierpiące na choroby autoimmunologiczne, zaburzenia tarczycy lub z nowotworami hormonozależnymi powinny unikać suplementacji ashwagandhą lub stosować ją wyłącznie po konsultacji z lekarzem. Najnowsze badania potwierdzają obiecujące właściwości ashwagandhy, choć długoterminowe efekty jej stosowania wymagają dalszych badań.