BLOG | Artykuły o zdrowiu, inspiracje i recenzje

Post stał się jednym z wielu trendów w mediach społecznościowych, który w ostatnich latach opanował internet, a wiele osób wykorzystuje go jako metodę na utratę wagi. Chociaż eksperci szybko zwrócili uwagę na ryzyko związane z tą praktyką, wielu entuzjastów fitnessu uważa, że jednodniowy post przyniesie im pełnię korzyści.

Zazwyczaj podczas postu dozwolone jest picie wody, naparów ziołowych lub kawy(?), ale tęsknota za jedzeniem pozostaje niezaspokojona aż do końca, a co więcej, można doświadczyć kilku niepożądanych skutków ubocznych. Jak ostrzega portal Healthline, „post zawsze ma wpływ na organizm i nie należy go lekceważyć”, a oficjalne zalecenia wskazują, by zawsze skonsultować się z lekarzem lub innym specjalistą przed rozpoczęciem jakiejkolwiek diety.

Ograniczenie ilości jedzenia podczas posiłków lub zmniejszenie ich liczby w ciągu dnia może być pomocne w drodze do sprawności, jednak niektórzy decydują się na ekstremalne rozwiązania. Jako gatunek, ludzie musieli kiedyś radzić sobie z nieregularnym jedzeniem – nasi przodkowie często nie jedli przez wiele dni, co prowadziło do wymuszonych postów.

Choć post nie jest nową koncepcją i jest praktykowany nawet w ramach niektórych wierzeń, niektórzy wierzą, że może on pomóc w usunięciu martwych komórek, regeneracji tkanek, a nawet przyspieszeniu metabolizmu, stanowiąc pełny biologiczny reset – wszystko kosztem jednego dnia głodu.

Niedawna symulacja wyjaśniła, co dzieje się z organizmem, gdy zdecydujesz się na 24-godzinne odcięcie od jedzenia.

Fazy 24-godzinnego Postu

🕓 4 do 8 godzin

Choć nie jest to szczegółowo wyjaśnione w filmie, w pierwszych czterech godzinach spowalnia trawienie, a poziom insuliny spada. Organizm zaczyna spalać zmagazynowaną glukozę na energię, a pod koniec tego okresu poziom cukru we krwi zaczyna spadać. Gdy ciało zaczyna „sięgać do zapasów”, wykorzystuje glikogen (inną formę zmagazynowanej glukozy) jako paliwo.

🕛 12 godzin

W połowie postu organizm wchodzi w tryb spalania tłuszczu, wchodząc w stan ketozy, ponieważ poziom insuliny jest najniższy. Ciało zaczyna spalać ciała ketonowe, wykorzystując tłuszcz jako źródło energii. Może to skutkować zmniejszeniem apetytu i utratą wagi, a także uczuciem zmęczenia.

🕒 16 godzin

W tym momencie organizm wchodzi w autofagię – stan znany jako tryb detoksu. Polega on na recyklingu i odnawianiu uszkodzonych komórek oraz usuwaniu odpadów. Klinika Cleveland wyjaśnia, że autofagia eliminuje niefunkcjonalne części komórek i bakterie, dodając jednak, że nie jest to „jednoznacznie szkodliwy lub korzystny proces w kontekście zapobiegania chorobom lub ich leczenia”, a badania potwierdzające autofagię jako strategię wellness są wciąż niewystarczające.

🕕 18 godzin

Według symulacji, w tym momencie poziom hormonu wzrostu może wzrosnąć nawet o 300%, co przyspiesza utratę tłuszczu przy jednoczesnym zachowaniu masy mięśniowej.

🕤 20 godzin

W tym momencie znacznie zwiększa się wrażliwość na insulinę, co teoretycznie sprawia, że po powrocie do normalnego jedzenia organizm jest bardziej efektywny w przetwarzaniu składników odżywczych. Uważa się również, że jasność umysłu może się poprawić, gdy ciało wykorzystuje ketony jako paliwo, choć brakuje definitywnych dowodów naukowych na potwierdzenie tego.

🕛 24 godziny

Pod koniec procesu następuje „naprawa komórkowa” i pełny reset układu odpornościowego, ponieważ stare komórki zostają zastąpione nowymi, bardziej efektywnymi. Organizm spala czysty tłuszcz, ponieważ wszystkie komórki pracują na zwiększonych obrotach, a stan zapalny w ciele ulega zmniejszeniu, podczas gdy wrażliwość na insulinę się utrzymuje.

Podsumowanie i ocena merytoryczna

Zgadzam się z ogólną sekwencją zdarzeń metabolicznych opisanych w symulacji, ponieważ odzwierciedla ona podstawowe procesy biologiczne zachodzące podczas postu. Krytyczne uwagi i potwierdzenie faktów są jednak niezbędne:

1. Zgodność merytoryczna

• Spadek Insuliny i Spalanie Glukozy/Glikogenu (4-12 godzin): Jest to fakt. Spadek poziomu insuliny i przechodzenie organizmu od spalania glukozy (cukru we krwi) do glikogenu (zapasów w wątrobie i mięśniach) jest podstawową reakcją na brak pożywienia.
• Ketoza (12 godzin): Wejście w ketozę po 12 godzinach jest możliwe, choć czas ten jest indywidualnie zmienny i zależy od diety przed postem (np. dieta niskowęglowodanowa przyspiesza ten proces). Spalanie tłuszczu w postaci ciał ketonowych to główny cel postu w kontekście utraty wagi.
• Wzrost hormonu wzrostu (18 godzin): Badania wykazują, że post może rzeczywiście zwiększyć wydzielanie hormonu wzrostu (GH), co pomaga w zachowaniu masy mięśniowej i mobilizacji tłuszczu. Wzrost o 300% jest wartością podaną w symulacji, która bywa cytowana w badaniach dotyczących postów trwających dłużej niż 24h, ale jest to górna granica i może być zmienna.
• Wrażliwość na insulinę (20 godzin): Poprawa wrażliwości na insulinę to potwierdzona korzyść postu, często obserwowana w badaniach nad postem przerywanym.

2. Krytyka i wymagane zastrzeżenia

• Autofagia (16 godzin): Choć post jest głównym wyzwalaczem autofagii (procesu recyklingu komórek), nie ma konsensusu co do dokładnego czasu jej rozpoczęcia u ludzi. 16 godzin jest często podawane w kontekście popularnym, ale jest to uproszczenie. Co ważniejsze, Klinika Cleveland słusznie zauważa, że nie ma wystarczających dowodów naukowych, aby promować autofagię jako konkretną strategię wellness, zwłaszcza w kontekście leczenia czy zapobiegania chorobom.
• "Pełny reset układu odpornościowego" (24 godziny): Termin "pełny reset" jest nadmiernym uproszczeniem i hiperbolą. Faktem jest, że post może wywoływać stres komórkowy, który prowadzi do wymiany starych i uszkodzonych komórek odpornościowych, a także obniżać markery stanu zapalnego. Jednak sugerowanie "pełnego resetu" zaledwie po upływie jednego dnia jest zbyt daleko idące i brzmi sensacyjnie, a nie naukowo.
• Jasność umysłu: Chociaż niektórzy ludzie zgłaszają poprawę koncentracji podczas ketozy (dzięki ciałom ketonowym jako paliwu dla mózgu), nie ma wystarczających dowodów, aby to definitywnie stwierdzić jako powszechną i potwierdzoną korzyść dla wszystkich.

 W temacie postu przeczytaj także nasz inny artykuł Post 36 godzinny oraz  Dieta imitująca Post i dlaczego działa. Jeśli chciałbyś/chciałabyś dowiedzieć się więcej na temat zdrowego odżywiania, w tym postu - zapraszamy na Kurs Naturopaty  (w szczególności moduł XXV. Terapia żywieniem).