BLOG | Artykuły o zdrowiu, inspiracje i recenzje

Jakie produkty żywnościowe mogą cię uzdrowić, a jakie zaszkodzić? W tym razem zagłębimy się w dietę Tradycyjnej Medycyny Chińskiej (TMC), możesz być zaskoczony, ile pokarmów, które uważasz za zdrowe...

Jak na przykład soki z selera polecane przez „medialnych” uzdrowicieli – w rzeczywistości nie są uważane za korzystne dla wielu osób. Szczegółowo omówimy, które produkty są dobre dla konkretnych osób, a które nie.

Sok z selera a dieta TMC

Porozmawiajmy o soku z selera, to idealny punkt wyjścia. Lata temu, w klinice studenckiej, miałem pacjentkę. Była to bardzo, bardzo szczupła, blada, anemiczna i wyglądająca na osłabioną kobieta. Miała bardzo słabe trawienie, skarżyła się na „dziecko żywieniowe” (uczucie pełności i wzdęcia) po każdym posiłku, a nawet biegunkę i luźne stolce. Do tego dochodziły silne wzdęcia, liczne alergie pokarmowe, często było jej zimno i skarżyła się na objawy przypominające niedoczynność tarczycy: wypadające, cienkie i łamliwe włosy, chroniczne zmęczenie itp. W trakcie naszych rozmów w klinice studenckiej wspomniała, że bardzo podoba jej się kuracja sokiem z selera od „medialnego” uzdrowiciela i że próbuje zrozumieć, dlaczego mimo to nie czuje się dobrze.

To był świetny moment do nauki dla studenta medycyny, ponieważ dla mnie stanowiło to doskonały przykład różnic między dietetyką wschodnią a zachodnią. Kobieta ta cierpiała na to, co nazywamy wilgocią śledziony i zimnem wewnętrznym żołądka. W nowoczesnych, naukowych lub laickich terminach, wilgoć często oznacza zniszczenie mikrobiomu jelitowego, objawiające się nadmiernymi wzdęciami, alergiami pokarmowymi i luźnymi stolcami. Zimno żołądka natomiast występuje, gdy ludzie mają niedostateczną ilość kwasu żołądkowego i niską produkcję enzymów trzustkowych. W efekcie, cokolwiek zjedzą, czują, jakby jedzenie zalegało im w żołądku, łatwo się wzdęte lub czują się pełni, albo mają luźne stolce.

Problem z sokiem z selera polega na tym, że choć rośliny są generalnie zdrowe, surowe warzywa, a zwłaszcza surowy seler, są uważane za jedne z najbardziej ochładzających rzeczy, jakie można spożyć z punktu widzenia medycyny chińskiej. „Chłodzący” odnosi się do poziomu chi (energii) – to jak temperatura jedzenia, nie w sensie ostrości imbiru, ale bardziej jak przyjemne, orzeźwiające uczucie po wypiciu mrożonej lemoniady w lecie. Seler jest bardziej jak sok z arbuza – pić go powinno się tylko w upalny letni dzień, a nie w chłodne lato na Środkowym Zachodzie. A ta kobieta była przekonana, że powinna pić 30, 40, a nawet 50 uncji (ok. 0,9 – 1,5 litra) tego soku codziennie.

W medycynie chińskiej byłoby to niezwykle przeciwwskazane. Powinna jeść potrawy rozgrzewające, takie jak mięso lub owsianka na śniadanie z rozgrzewającymi przyprawami, dużą ilością cynamonu, odrobiną miodu, może trochę owoców. A ona robiła dokładnie odwrotnie, pijąc lodowate koktajle z kostkami lodu, proszkiem białkowym na bazie serwatki, a do tego sok z selera.

Wschód kontra Zachód w dietetyce

Jest wiele podobnych przykładów dotyczących różnic między dietetyką wschodnią a zachodnią, jak choćby zielona herbata. Mówi się, że zielona herbata jest tak dobra dla zdrowia, prawda? Ale zielona herbata jest gorzka i chłodząca. Jeśli łatwo masz niestrawność, nie masz dobrego apetytu, jest ci zimno i masz dużo alergii pokarmowych, zielona herbata nie jest napojem, który powinieneś pić 10 razy dziennie. Lepiej sprawdzi się herbata pu-erh, bardziej rozgrzewająca czarna herbata lub imbir z kardamonem, jak w indyjskiej herbacie chai.

To świetna lekcja dietetyki z punktu widzenia medycyny chińskiej. Ale jakie są ogólne zasady dietetyki według Tradycyjnej Medycyny Chińskiej? Na Zachodzie jesteśmy przyzwyczajeni do piramidy żywienia, prawda? Jeśli idziesz do dietetyka, to co jest wschodnim odpowiednikiem tego? O tym będziemy teraz rozmawiać.

Pamiętajcie, że przygotowałem naprawdę świetny quiz o przyczynach źródłowych. To pierwszy link poniżej filmu. Pomoże ci on zrozumieć, jakie są twoje objawy trawienne, z jaką siecią narządów są związane, a nawet ocenić, ile objawów masz w przypadku problemów z poszczególnymi organami: żołądkiem, trzustką, pęcherzykiem żółciowym, jelitem grubym, czy problemem z mikrobiomem jelita cienkiego. 

Zasady dietetyki w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej

Tradycyjna Medycyna Chińska (TMC), podobnie jak wiele aspektów starożytnej chińskiej filozofii, jest pod głębokim wpływem „I Ching” (Księgi Przemian). Można powiedzieć, że system myślowy wywodzący się z „I Ching” jest podstawą TMC. Podstawą „I Ching” jest system interakcji Yin i Yang, który służy jako model. Starożytni ludzie używali tego modelu Yin-Yang jako systematycznego sposobu myślenia, aby zrozumieć funkcjonowanie ludzkiego ciała, co jest zasadniczo tym, czym jest TMC. Zanim kultura chińska wkroczyła w nowoczesność, ślady myślenia według modelu Yin-Yang przenikały różne aspekty codziennego życia.

1. Równowaga Yin i Yang

Zasada numer jeden to równowaga Yin i Yang. Aby nie myśleć, że to jakaś ezoteryczna koncepcja, w rzeczywistości jest to bardzo kliniczne podejście. Kiedy mówimy o równowadze Yin i Yang, często mówimy o klasyfikowaniu pokarmów według ich chłodzącej (Yin) lub rozgrzewającej (Yang) natury.

Na przykład, zbilansowana dieta powinna ostatecznie zawierać oba te elementy w posiłkach. Ale ktoś, kto ma na przykład nadmiar ciepła w żołądku, często cierpi na refluks żołądkowo-przełykowy, ma zaczerwienioną twarz, często czuje ciepło, ma trądzik, czasem też bóle głowy, nieświeży oddech i jest podatny na bóle gardła. Wszystko to jest nadmierne ciepło. W takiej sytuacji lepiej sprawdzi się bardziej ochładzająca dieta: więcej duszonych warzyw, więcej zielonej herbaty, mniej kawy, mniej alkoholu, mniej palenia, mniej smażonych potraw, mniej mięsa. Tego rodzaju rzeczy bardzo by takiej osobie pomogły.

I odwrotnie, jeśli masz na przykład zimno w żołądku, to jest to osoba, która nie powinna jeść surowych warzyw. Powinna unikać surowej diety wegańskiej. Powinna jeść więcej mięsa, więcej gotowanych warzyw, więcej rozgrzewających gulaszy i przypraw.

2. Teoria Pięciu Elementów

Druga teoria to Teoria Pięciu Elementów, która zasadniczo łączy pewne pokarmy i smaki – takie jak słodki, kwaśny, słony, gorzki itp. – z określonymi narządami i ich funkcjami. Na przykład, narządy drewna, ognia, ziemi, metalu, wody i odpowiadające im smaki. Każdy element i narząd ma specyficzny smak, kolor i związane z nim jedzenie. Na przykład, kwaśne potrawy są związane z wątrobą, która jest elementem drewna lub fazą drewna, podczas gdy gorzkie potrawy są często kojarzone z sercem i ogniem.

Kliniczny przykład: mówimy, że gorzki smak redukuje narządy Ziemi (które obejmują żołądek, śledzionę, trzustkę). Kiedy przejesz się, sposób na zmniejszenie tej nadmiernej niestrawności polega na spożywaniu gorzkich substancji. Jest powód, dla którego istnieją gorzkie napoje trawienne, są alkoholowe napoje gorzkie, takie jak Negroni. Wszystko to jest tradycyjną, rdzenną mądrością, jak poprawić funkcje trawienne.

3. Energetyczne właściwości pożywienia (temperatura i smak)

Trzecia zasada to energetyczne właściwości pożywienia, czyli ich temperatura. W Tradycyjnej Medycynie Chińskiej bierzemy pod uwagę nie tylko wartość odżywczą jedzenia, ale także jego temperaturę (gorące, ciepłe, neutralne, chłodne lub zimne) oraz smak (słodki, kwaśny, gorzki, słony, ostry). To dwie cechy, których używamy również w ziołolecznictwie.

Na przykład, wiele rozgrzewających, stymulujących przypraw – imbir, kardamon, goździki, gałązki cynamonu, kora cynamonu – są stymulujące i poprawiają metabolizm, a często stymulują apetyt. Ale jeśli masz już doskonały apetyt, te produkty mogą nie być dla ciebie korzystne. Wpływają one na to, co nazywamy chi organizmu, i mogą wspierać lub zaburzać tę równowagę. Jeśli masz silny refluks żołądkowy, pieczenie, trądzik, zaczerwienioną twarz, czujesz ciepło, unikaj ostrych, rozgrzewających przypraw. Lepiej sprawdzi się dieta wegetariańska, przynajmniej przez pewien czas.

4. Jedzenie sezonowe

Ostatnia zasada to jedzenie sezonowe. Nasze najstarsze teksty medyczne, a właściwie jeden z najważniejszych starożytnych tekstów, „Klasyka Wewnętrzna Żółtego Cesarza” (Huangdi Neijing), mówi, że osoba kultywująca się, osoba, która żyje długo, dostosowuje swój styl życia, a nawet sposób odżywiania, do chi, czyli jakości każdej pory roku.

W lecie prawdopodobnie nie powinieneś jeść imbiru każdego dnia i stosować bardzo rozgrzewającej diety, chociaż wiem, że w wielu tropikalnych klimatach, gdzie jest gorąco i wilgotno, ludzie jedzą dużo ostrych przypraw, aby się ochłodzić. Ale zima to sezon na pożywne zupy, bulion kostny, rosół z kurczaka, gorącą herbatę rano, gorące kakao. Latem ludzie lubią pić herbatę z ogórka, mięty i cytryny. Te pokarmy mają naturalnie chłodzącą właściwość, a tę właściwość starożytni lekarze nazywali chi, związaną z ich temperaturą.

Dostosuj swoje odżywianie sezonowo, a powiedziałbym nawet do pór roku w swoim życiu. Jeśli jesteś w fazie wysokiego stresu i zauważasz, że masz dużo niestrawności, jedz trochę lżej i zastosuj nieco bardziej ochładzającą dietę, jeśli pojawia się refluks żołądkowy. A może jeśli jesteś profesjonalistą, który potrzebuje pięciu filiżanek kawy podczas trudnego sezonu rozliczeniowego i nie zamierzasz posłuchać mojej rady, żeby nie pić pięciu filiżanek kawy, zastosuj prostszą, ochładzającą dietę, aby nie mieć zbyt wielu problemów żołądkowo-jelitowych. Jedz więcej posiłków wegetariańskich, więcej gotowanych warzyw, unikaj ciężkich, smażonych, tłustych potraw.

Co mówią badania na ten temat?

Co na to faktycznie badania? Na przykład istnieje pogląd, że gorzkie pokarmy mogą poprawić trawienie, prawda? Ale czy istnieją na to jakiekolwiek dowody? Kiedy chińskie klasyki medyczne mówią: „jedz gorzkie, aby zredukować narządy Ziemi” lub „jedz kwaśne, aby tonizować wątrobę”, co to oznacza klinicznie?

Porozmawiajmy o smaku gorzkim. Jest to jeden z najmniej przyjemnych smaków, które większość z nas lubi jeść: liście mniszka lekarskiego, gorzki melon, pewne rodzaje zielonych warzyw, a nawet boćwina może być czasem trochę gorzka. Ale muszę powiedzieć, że te gorzkie substancje mają szereg klinicznie udowodnionych korzyści. Na przykład, sprawdź ten artykuł naukowy w czasopiśmie Journal of PhytoMedicine, który mówi o eliminacji lipidów i kwasów żółciowych przez ekstrakt z liści karczocha. Ekstrakt z liści karczocha należy do kategorii gorzkich ziół.

Co odkryli? Że gorzkie związki stymulują receptory smaku, które wyzwalają układ trawienny do zwiększonej produkcji żółci. Pomaga to w rozkładaniu tłuszczów i wspomaga wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, takich jak A, D, E i K. Regularne wydalanie żółci z pęcherzyka żółciowego może faktycznie zapobiegać tworzeniu się kamieni żółciowych, unikając gromadzenia się żółci. I dokładnie z tego samego powodu gorzkie pokarmy mogą pomóc wątrobie w procesie detoksykacji. Te gorzkie substancje mogą również wspomagać produkcję niektórych soków żołądkowych i trawiennych, co może pomóc w wzdęciach, zaparciach i gazach.

To z grubsza przegląd dietetyki TCM. Mamy również kilka innych filmów na kanale na temat dietetyki TCM i tego, jak można ją zastosować klinicznie w życiu codziennym.