BLOG | Artykuły o zdrowiu, inspiracje i recenzje

Na półkach drogerii, aptek czy supermarketów pełno jest różnego typu płynów do płukania jamy ustnej. Ich ceny zaczynają się od 6 zł, a kończą na nawet 38zł za 500ml. To spory wydatek. Co ciekawe, większość komercyjnych płynów opiera się na podobnym składzie: woda, środki antybakteryjne (np. Chlorobutanol, Diglukonian Chlorheksydyny) oraz olejki eteryczne. Sprawdź receptury Akademii Amicorum.

Płyn do płukania jamy ustnej

Jego rolą jest zapewnienie świeżego oddechu, usunięcie bakterii oraz redukcja płytki nazębnej. Wiele osób traktuje go, jako alternatywa dla mycia zębów, kiedy nie mają na to czasu lub tymczasowo nie mogą. I kilkunastosekundowe przepłukanie jamy ustnej daje im niezbędne uczucie świeżości. Produkty, które w swoim składzie mają dodatkowe składniki aktywne dodatkowo wspomagają higienę jamy ustnej podczas lub po leczeniu stomatologicznym, działają łagodząco na podrażnienia dziąseł.

Naturalny (ziołowy) płyn może być tańszą i zdrowszą alternatywą, o ile nie borykasz się z poważnymi problemami stomatologicznymi. W wielu przypadkach cena sklepowych płynów to głównie efekt marketingu, pośredników i opakowania, a nie wyjątkowego składu.

Naturalny płyn do płukania – czy warto?

Zalety:

• Brak agresywnych substancji, takich jak alkohol czy sztuczne barwniki. Nawet przy dłuższym stosowaniu, płyn nie zaburza naturalnej równowagi flory bakteryjnej jamy ustnej.
• Możliwość dostosowania składu do własnych potrzeb (np. działanie antybakteryjne, przeciwzapalne lub odświeżające oddech).
• Ekonomiczna alternatywa – większość składników można kupić za ułamek ceny komercyjnych produktów.
• Ekologia - nie kupujemy nowych opakowań plastikowych, i cały czas możemy korzystać z tej samej np. szklanej buteleczki.

Wady:

• Krótsza trwałość – brak konserwantów skraca czas przydatności. Ale w przypadku użycia domowego, czas jego zużycia będzie adekwatny do czasu produkcji.
• Mniejsza skuteczność w specjalistycznych przypadkach (np. zaawansowana paradontoza, infekcje grzybicze).

Ciekawostka! W domowych płynach do płukania jamy ustnej chlorobutanol nie jest używany – można go zastąpić np. olejkiem goździkowym o zbliżonym działaniu antybakteryjnym i znieczulającym

Przepis na prosty, naturalny płyn do płukania jamy ustnej:

• 250 ml przegotowanej, letniej wody
• 1 łyżeczka sody oczyszczonej (neutralizuje kwasy, odświeża oddech)
• 5-7 kropli olejku eterycznego (np. miętowego, eukaliptusowego lub goździkowego – działa antybakteryjnie)
• 1 łyżeczka ksylitolu (opcjonalnie – hamuje rozwój bakterii odpowiedzialnych za próchnicę)

Sposób użycia: płukać jamę ustną przez 30-60 sekund, 1-2 razy dziennie.

Przepis na zaawansowany ziołowy płyn do płukania jamy ustnej:

Poniższy przepis łączy działanie antybakteryjne, przeciwzapalne, przeciwgrzybicze i odświeżające oddech. Zawiera naturalne składniki wspierające zdrowie jamy ustnej, wzmacniające dziąsła i neutralizujące nieświeży oddech. Na początek składniki na przygotowanie 500 ml płynu

Baza wodna:  400 ml przefiltrowanej i przegotowanej wody lub destylowanej wody

Wyciągi ziołowe (maceraty lub napary):

• 2 łyżki szałwii – działa przeciwzapalnie, antyseptycznie,
• 2 łyżki rumianku – łagodzi podrażnienia i stany zapalne,
• 1 łyżka tymianku – silne działanie antybakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwzapalne,
• 1 łyżka goździków – naturalny środek znieczulający i antybakteryjny.

Ciekawostka! Goździki zawierają eugenol, który ma silne właściwości antybakteryjne i przeciwbólowe. Pomagają w walce z bakteriami i stanami zapalnymi w jamie ustnej.

Uwaga! Nie stosować w przypadku alergii na którykolwiek ze składników.

Dodatkowe składniki aktywne:

• 1 łyżeczka ksylitolu brzozowego – hamuje rozwój bakterii próchnicowych  (redukuje poziom Streptococcus Mutans, głównej przyczyny próchnicy).
• 1 łyżeczka sody oczyszczonej – neutralizuje kwasy, działa przeciwbakteryjnie
• 5 kropli olejku eterycznego z mięty pieprzowej (Mentha piperita) – odświeża oddech i działa antyseptycznie
• 3 krople olejku eterycznego z drzewa herbacianego (Melaleuca alternifolia) – silne działanie antyseptyczne

Wskazówka! Kora dębu jest naturalnym środkiem ściągającym, ma działanie antybakteryjne, przeciwzapalne i łagodzące. Może pomóc w leczeniu stanów zapalnych dziąseł i jamy ustnej. Jeśli dysponujesz dodaj 1 łyżkę suszonej kory dębu (pozyskanej z młodej gałązki) do wody, aby wzmocnić działanie antybakteryjne płynu.

Konserwant (opcjonalnie):  5 ml nalewki propolisowej (naturalny konserwant, działa przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie)

Instrukcja przygotowania płynu (krok po kroku):

1. Przygotowanie naparu ziołowego:
- Zagotuj 400 ml wody.
- Zalej wrzącą wodą mieszankę szałwii, rumianku, tymianku i goździków.
- Przykryj i odstaw na 20-30 minut, następnie przecedź przez gazę lub sitko.

2. Dodanie składników aktywnych:
- Do przestudzonego naparu (letniego) dodaj ksylitol i sodę oczyszczoną. Wymieszaj, aż się rozpuszczą.

3. Dodanie olejków eterycznych:
- Dodaj krople olejku miętowego i herbacianego.
- Możesz dodać również inne olejki, np. rozmarynowy lub eukaliptusowy.

4. Konserwacja i przechowywanie:
- Dodaj nalewkę propolisową, jeśli chcesz wydłużyć trwałość płynu.
- Przelej całość do ciemnej, szklanej butelki i przechowuj w lodówce do 2 tygodni.

Sposób użycia: płukać jamę ustną przez 30-60 sekund, 1-2 razy dziennie.

Podsumowując, to naturalna i skuteczna alternatywa dla sklepowych płynów, pozbawiona agresywnych substancji chemicznych, konserwantów, fluoru i sztucznych barwników.

Parę słów o soli kuchennej (chlorek sodu)

Sól może pełnić kilka ważnych ról w płynie do płukania ust, zarówno w wersjach ziołowych, jak i tych opartych na składnikach chemicznych. Cholrek sodu ma naturalne właściwości przeciwzapalne, co może pomóc w łagodzeniu stanów zapalnych dziąseł, zapalenia jamy ustnej czy wrzodów. Zmniejsza obrzęk i podrażnienia. Może pomóc w eliminacji bakterii w jamie ustnej. Działa osuszająco na bakterie, co zmniejsza ich liczebność, pomagając w walce z infekcjami. Wysoka koncentracja soli może zmieniać ciśnienie osmotyczne wokół komórek bakteryjnych, co utrudnia ich wzrost i rozmnażanie. Jeśli w jamie ustnej występują rany (np. po ekstrakcji zębów, przy podrażnieniu dziąseł), sól działa wspomagająco na gojenie, przyspieszając proces regeneracji tkanek. Sól działa ściągająco, co może pomóc w zmniejszeniu nadmiernej wilgotności w jamie ustnej, szczególnie przy problemach z nadmiarem śliny lub infekcjami. Pomaga również w oczyszczaniu jamy ustnej z resztek pokarmowych i śluzu, co sprzyja świeżemu oddechowi. Jest to szczególnie przydatne, gdy chcesz poprawić higienę jamy ustnej lub po posiłkach.

Warto jednak pamiętać, aby nie przesadzać z ilością soli, ponieważ jej nadmiar może podrażniać błonę śluzową jamy ustnej. Zaleca się stosowanie nie więcej niż pół łyżeczki soli na szklankę ciepłej wody.

Fluorek sodu (NaF) to nieorganiczny związek chemiczny, sól sodowa kwasu fluorowodorowego. Jest bezbarwnym, krystalicznym ciałem stałym, dobrze rozpuszczalnym w wodzie. W kontrolowanych ilościach wspiera zdrowie zębów, ale w nadmiarze może być toksyczny.