BLOG | Artykuły o zdrowiu, inspiracje i recenzje

Nowe badanie, w którym wzięło udział 29 tys. kobiet, może dostarczyć informacji na temat wzrostu zachorowalności na raka jelita grubego wśród młodszych osób dorosłych.

Już około 15 lat temu dr Andrew T. Chan, gastroenterolog z Mass General Brigham w Bostonie, zauważył, że coraz więcej jego pacjentów z rakiem jelita grubego jest młodszych niż zwykle. Niektórzy byli w wieku 20, 30 i 40 lat, w porównaniu z jego bardziej typowymi pacjentami w wieku 60 i 70 lat. 

Jego obserwacja była częścią niepokojącej tendencji, którą eksperci obecnie starają się zrozumieć: w tajemniczy sposób wzrasta liczba zachorowań na raka jelita grubego wśród osób poniżej 50 roku życia. W opublikowanym dzisiaj w czasopiśmie JAMA Oncology badaniu dr Chan i jego współpracownicy sugerują, że pewną rolę mogą odgrywać w tym ultraprzetworzone produkty spożywcze, których udział w naszej diecie wzrósł w ciągu ostatnich dziesięcioleci.

On i jego zespół przyjrzeli się kobietom w wieku 20, 30 i 40 lat. Te, które jadły więcej ultraprzetworzonej żywności, miały większe ryzyko rozwoju przedrakowych polipów jelita grubego – nieprawidłowych skupisk komórek, które rosną w okrężnicy lub odbytnicy i mogą przekształcić się w raka – przed ukończeniem 50 roku życia w porównaniu z tymi, które spożywały mniej. Żywność wysoko przetworzona obejmuje słodkie napoje gazowane, przetworzone mięso, słodycze, chipsy i inne produkty wytwarzane ze składników, których zazwyczaj nie znajdziemy w domowej kuchni.

Badanie miało szeroki zakres i było pierwszym, które dotyczyło wpływu wysoko przetworzonej żywności na rozwój polipów jelita grubego u osób poniżej 50 roku życia – powiedziała dr Y. Nancy You, chirurg jelita grubego z Centrum Onkologii MD Anderson Uniwersytetu Teksańskiego w Houston, która nie brała udziału w badaniach. Wyniki badania dostarczają ważnych informacji w kontekście szerszego zagadnienia, jakim jest wzrost zachorowalności na raka jelita grubego wśród osób młodszych – dodała. Doktor ostrzegła jednak, że badanie miało również swoje ograniczenia. Chociaż wykazało związek między wysoko przetworzoną żywnością a polipami przedrakowymi, nie było w stanie bezpośrednio udowodnić, że spożywanie tych produktów spowodowało ich rozwój.

Wnioski z nowego badania

 W latach 1991–2015 naukowcy obserwowali ponad 29 000 pielęgniarek, które w momencie rozpoczęcia badania były w wieku od około 25 do 40 lat. Pielęgniarki co cztery lata wypełniały szczegółowe kwestionariusze dotyczące odżywiania, a wszystkie z nich przed 50. rokiem życia przeszły co najmniej jedną kolonoskopię.

Naukowcy odkryli, że pielęgniarki, które spożywały najwięcej wysoko przetworzonej żywności (około 10 porcji dziennie), były o 45% bardziej narażone na wystąpienie najczęstszego rodzaju polipa przedrakowego, zwanego gruczolakiem konwencjonalnym, niż te, które spożywały jej najmniej (około trzech porcji dziennie). Głównymi rodzajami ultraprzetworzonych produktów, które spożywały, były pieczywo krojonego i płatki śniadaniowe; pakowane sosy, pasty do smarowania i przyprawy; oraz słodzone lub sztucznie słodzone napoje.

Posiadanie tego typu polipa nie gwarantuje, że rozwinie się rak jelita grubego, ale zwiększa ryzyko jego wystąpienia, powiedział dr Chan.

Ograniczeniem badania było to, że zostało ono przeprowadzone na bardzo specyficznej grupie osób – pielęgniarkach, z których większość była rasy białej – więc należy je powtórzyć na innych grupach, powiedział dr Robin Mendelsohn, gastroenterolog z Memorial Sloan Kettering Cancer Center w Nowym Jorku, który nie był zaangażowany w badania.

Chociaż badanie objęło wyłącznie kobiety, z których większość stanowiły osoby rasy białej, inne badania również wykazały związek między spożywaniem większej ilości wysoko przetworzonej żywności przez mężczyzn a zachorowalnością na nowotwory. „Nie mamy żadnych powodów, aby sądzić, że w przypadku mężczyzn sytuacja wygląda inaczej niż w przypadku kobiet” – powiedział Chan, dodając, że dla pewności w dalszych badaniach należy uwzględnić również mężczyzn.

Naukowcom trudno było ustalić, czy niektóre produkty spożywcze (takie jak gofry, ciasta i popcorn) były technicznie ultraprzetworzone, czy też przygotowane od podstaw, co mogło wpłynąć na mniejszą wiarygodność wyników – powiedziała Marian L. Neuhouser, epidemiolog żywieniowy z Fred Hutch.

Dlaczego wysoko przetworzona żywność może zwiększać ryzyko zachorowań

Naukowcy nie wiedzą dokładnie, co może wyjaśniać związek między wysoko przetworzoną żywnością a ryzykiem raka jelita grubego. Wiedzą jednak, że spożywanie wysoko przetworzonej żywności może zwiększać ryzyko wystąpienia otyłości i cukrzycy typu 2, które są związane z wczesnym wystąpieniem raka jelita grubego.  Dieta bogata w żywność wysoko przetworzoną może również zaburzać równowagę „dobrych” i „złych” mikroorganizmów w jelitach oraz uszkadzać ochronną wyściółkę jelit, co może sprzyjać rozwojowi nieprawidłowych komórek, powiedział dr Chan.

Dr Neuhouser dodał jednak, że nie ma wystarczających dowodów, aby sugerować całkowite unikanie tych produktów. W rzeczywistości niektóre produkty wysoko przetworzone mogą dostarczać składników odżywczych związanych z mniejszym ryzykiem zachorowania na raka jelita grubego — w tym niektóre jogurty (które dostarczają wapń) oraz pieczywo pełnoziarniste i płatki śniadaniowe (które zawierają błonnik). „Póki co uważamy je za produkty ochronne”.

Naukowcy badają również inne potencjalne przyczyny wzrostu zachorowalności na raka jelita grubego wśród młodych dorosłych, w tym stosowanie antybiotyków oraz narażenie na mikroplastiki i „wieczne chemikalia”. Nie jest to „choroba spowodowana jednym czynnikiem” – powiedział dr You.

Chociaż nie ma potrzeby całkowitego wyeliminowania z diety wysoko przetworzonej żywności, dr Mendelsohn sugeruje ograniczenie jej spożycia, jeśli to możliwe. Ryzyko zachorowania na raka jelita grubego można również zmniejszyć poprzez odpowiednią aktywność fizyczną, niepalenie tytoniu, ograniczenie spożycia alkoholu oraz czerwonego i przetworzonego mięsa oraz spożywanie dużej ilości owoców i warzyw.

Jednak, jak dodał dr Mendelsohn, „nawet osoby, które postępują właściwie, nadal zapadają na raka jelita grubego”. Na ryzyko wpływają również czynniki genetyczne.

Dlatego ważne jest, aby poddawać się badaniom przesiewowym w kierunku raka jelita grubego od 45 roku życia — lub wcześniej, jeśli w rodzinie występowały przypadki tej choroby — powiedziała dr You. Dzięki kolonoskopii lekarz może usunąć wszelkie polipy przedrakowe, „aby nigdy nie przekształciły się w raka” — dodała.

Źródło: nytimes.com  oraz  nbcnews.com